تبلیغات
کارمند بانک سینا - "سپام "(سوئیفت ایرانی) چیست؟
1391/05/16

"سپام "(سوئیفت ایرانی) چیست؟

   نوشته شده توسط: حسین صفابخش    نوع مطلب :دانستنی های بانکی ،گزارش ،

محمود بهمنی، ‌رئیس کل بانک مرکزی در قالب مصاحبه با روابط عمومی این بانک، از آغاز بهره برداری از  طرح سپام خبر داد و در این باره توضیحاتی را ارایه کرد که برای اشنایی با این طرح دارای اهمیت درخور توجهی است.
متن مصاحبه روابط عمومی بانک ملی با محمود بهمنی در باره "‌سپام"
سپام،سوئیفت ایرانی،کارمند بانک سینا
جناب بهمنی، روز یکشنبه 4/4/91 سامانه پیام رسانی مالی الکترونیکی توسط حضرتعالی افتتاح شد. این سامانه چه دستاوردهایی را برای نظام بانکی در بر خواهد داشت؟
بسم الله الرحمن الرحیم. با سلام خدمت شما و خوانندگان گرامی، دهه 1380 با توسعه قابل توجه خدمات بانکداری و پرداخت الکترونیک همراه بود. بخش عمده ای از این فعالیتها در قالب طرح نظام جامع تسویه و پرداخت صورت گرفت که در واقع راهبرد نظام بانکی برای توسعه منسجم این خدمات محسوب می شد. با سپری شدن دهه هشتاد، از همکارانم خواستم تا نقشه راهی را برای دهه 90 نظام بانکی ترسیم کنند. با توجه به این که خدمات بانکداری الکترونیکی گسترش قابل توجهی پیدا کرده است، نیاز به نظارت دقیق و ایجاد زیرساخت های جدیدتر برای توسعه بیشتر خدمات  باید مد نظر قرار می گرفت. در دو سال گذشته فعالیتهای گسترده ای در این دو محور صورت گرفت. مثلاً طرح «شاپرک» برای تجمیع و نظارت بر پایانه های فروش، طرح «سناب» برای نظارت داده محور، طرح «نماد» برای ایجاد هویت دیجیتالی و از جمله همین «سپام» که برای تمام الکترونیکی شدن مراودات بانکی و ایجاد زیرساخت یکپارچه خدمت رسانی در این هفته راه اندازی شد. «سپام» یک طرح زیرساختی مهم است که دو هدف مهم یکپارچه سازی مراودات بانکی از طریق بستر الکترونیکی امن و ایجاد مسیر خدمت رسانی مشترک بانکی را دنبال می کند.
از نقش زیرساختی «سپام» صحبت فرمودید، اصولاً این زیرساخت به چه معناست؟

سامانه های پیام رسانی مالی در نظامهای پولی و بانکی یکی از مهمترین زیرساخت های بخش مالی به شمار می روند. این سامانه ها برقراری ارتباط بین متعاملان بازار پول، یعنی بانکها، مستندسازی ارتباطات و مراودات و ایجاد بستر حفاظتی و امنیتی برای حفظ محرمانگی، عدم انکار و مسوولیت پذیری طرفین مراوده را بر عهده دارد. باید ذکر کنم که ایجاد سامانه پیام رسانی مالی می تواند با ابزارهای مختلفی نظیر اسناد کاغذی، فکس رمزدار، تلکس و نظایر آن به صورت سنتی نیز انجام شود، اما با تحولات حوزه فناوری اطلاعات و ارتباطات، حدود دو دهه است که با راه اندازی سوئیفت در سطح بین المللی، سامانه های پیام رسانی مالی با استفاده از امکانات فناوری به صورت الکترونیکی رواج یافته و اینک برقراری ارتباطات بانکی از طریق این فناوری تقریبا یگانه راه مطلوب ارزیابی می شود.
یعنی «سپام» از سوئیفت استفاده می کند؟
به نکته ظریف و مهمی اشاره کردید. خیلی ها «سپام» را همان سوئیفت یا اتصال به سوئیفت می دانند. باید توجه داشت که سوئیفت در دو مفهوم جداگانه به کار می رود؛ یکی آن که مجموعه ای از استانداردها و پروتکل‌ها که "زبان" مشترک مالی را بین موسسات پولی و بانکی و مالی، صرفنظر از هویت ملی و زبان واقعی آنها تشکیل می دهد و مفاهیم یکسانی را تعریف می کند. به این بخش در اصطلاح افراد فنی «استانداردهای سوئیفت» گفته می شود. یکی دیگر زیرساخت شبکه و پردازشی برای تبادل واقعی پیامها منطبق بر "زبان" مشترک است که به عبارت ساده تر همان سخت افزارها و کامپیوترها و شبکه هایی است که بانکها از طریق آنها می توانند پیام هایشان را مبادله کنند. موسسه سوئیفت شرکتی است تعاونی واقع در بلژیک که تقریبا تمامی موسسات مالی جهان در آن عضویت دارند. این موسسه مولفه دوم سوئیفت را ایجاد و پشتیبانی می‌کند، یعنی زیرساختی برای شبکه و پردازش پیامهای ارسالی و دریافتی را برای بانکهای جهان – چه در سطح ملی و چه در سطح بین المللی – فراهم می سازد.
امکان دارد در مورد تفاوت این دو مولفه توضیح بیشتری به خوانندگان بدهید؟
این دو مفهوم یعنی ما از یک طرف یک زبان و گرامر داریم و از طرف دیگر یک سیستم پیام رسانی، مثل نامه که محتوای این زبان را مخابره می کند. بین زبان و سیستم مخابراتی تفاوت هست. من و شما فارسی صحبت می کنیم، ولی ممکن است پیامی را که من میخواهم برای شما بفرستم با نامه و فکس و تلکس یا ای میل بفرستم. زبان ما مشترک است، اما وسیله ای که این پیامها را می فرستد می تواند متفاوت باشد، بدون این که در محتوای آن تغییری به وجود آید. حالا من می توانم به یک بستری اعتماد کنم یا نه و یا از یک بستری که بیشتر مناسب کارم باشد استفاده کنم که طبعاً ربطی به زبان فارسی ندارد. استانداردهای سوئیفت «زبان مالی» است. گرامر و لغات و تعاریف مشخصی دارد. مثلاً اگر شما می خواهید حواله ای به بانکی بفرستید، می گویید باید به این صورت حواله خودتان را تنظیم کنید که مبلغ و ذینفع و تاریخ و ارز و بقیه مشخصات حواله را به چه صورت بنویسید. یا اگر قرار است اعتبارات اسنادی گشایش شود، این گرامر زبان سوئیفتی به شما می گوید که جزئیات مربوط به گشایش اعتبار را با چه قالبی بنویسد. خوبی بزرگ این زبان مشترک این است که همه موسسات مالی دنیا آن را می فهمند و بستگی به زبان و مقتضیات بومی ندارد. شرایط هم مشترک است و به اصطلاح عامیانه جای «دبه» ندارد. این تحول بزرگی بود که بیست سال پیش در حوزه نظام بانکی در سطح بین الملل اتفاق افتاد. مبداء این تحول همان موسسه سوئیفت بود که مخترع این زبان مالی هم هست؛ البته این زبان در سالهای اخیر به بخشی از استانداردهای ISO اضافه شده و دیگر انحصاری به موسسه سوئیفت ندارد. ولی از آنجا که همه موسسات مالی مطرح دنیا عضو و سهامدار سوئیفت هستند، ترجیحشان آن است که از زیرساخت و مسیرها و امکانات این موسسه برای مخابره پیامهای سوئیفتی خودشان استفاده کنند. یعنی موسسه سوئیفت همه امکانات لازم را برای مخابره زبان سوئیفتی فراهم می کند؟
بله و به همین دلیل در سطح موسسات مالی بسیار محبوب است.
با توجه به این محبوبیت چرا از امکانات این موسسه استفاده نکردیم و «سپام» را راه اندازی کردیم؟
تا پیش از رویدادهای سالهای اخیر، تمامی بانکهای کشور عضو سوئیفت بوده و از امکانات آن برای برخی مبادلات مالی داخلی و خارجی خود استفاده می کردند. اما با توجه به دو مخاطره اساسی و ملاحظات هزینه ای که برای پیامهای خودمان باید به صورت ارزی به موسسه سوئیفت پرداخت می کردیم، «سپام» به عنوان یک سامانه پیام‌رسانی داخلی مبتنی بر زبان سوئیفت در دستور کار قرار گرفت.
چه مخاطراتی؟
اولاً نگرانی در خصوص رصد تعاملات بانکهای ایرانی توسط نهادهای خارجی و این که اصولا دلیلی نداشت که تعاملات مالی بانکهای داخلی را به خارج بفرستیم و ثانیاً با وضع تحریم ها، بیشتر بانکهای ایرانی از خدمات سوئیفت کنار گذاشته شدند.
آیا سپام این دغدغه ها را مرتفع می کند؟
به طور کامل. سامانه پیام رسانی مالی الکترونیکی یا "سپام"، زیرساخت پیام رسانی مالی در حوزه نظام بانکی کشور است که گرچه از "زبان" سوئیفت استفاده می کند، اما هیچگونه وابستگی به موسسه سوئیفت ندارد. این بدان معناست که با استفاده از این سامانه می توان هر مراوده بانکی را به صورت تمام الکترونیکی در بستری امن و استاندارد صورت داد و از زبان استاندارد نیز بهره جست. با استفاده از "سپام" نه تنها برای اولین بار در کشور، یک زیرساخت پیام رسانی واحد مالی ملی ایجاد می شود، بلکه امکان اتصال به بانکهای خارجی دوست و نیز واحدهای بانکهای تحریم شده ایرانی در خارج از کشور را می توان به گونه ای برقرار کرد که بدون کاربری امکانات موسسه سوئیفت و نگرانی های مربوط به آن، اما با زبانی مشترک و آشنا، تعاملات مالی با آخرین فناوریهای موجود صورت گیرد و در عین حال از ارسال پیامهای مالی داخلی به خارج از کشور نیز پرهیز نمود.
 بانک مرکزی جمهوری اسلامی ایران با عنایت به جمیع جهات، از چند سال پیش ایجاد زیرساخت پیام رسانی مالی ملی را به منظور کاهش وابستگی بانکها به سوئیفت، پردازش داخلی پیامهای مالی بدون ارسال آن به سوئیفت و نیز ایجاد یک بستر واحد و زیرساختی برای انواع پیام رسانی مالی را به عنوان بخشی از نظام جامع پرداخت و تسویه در دستور کار داشت. با تحولات سیاسی رخ داده در سال گذشته، استفاده از این طرح به عنوان "جایگزین سوئیفت" برای همه بانکها و در عین حال "درگاه اتصال به سوئیفت" برای بانکهای غیر تحریمی در دستور کار قرار گرفته و نهایتاً سامانه در فروردین ماه سال‌جاری به صورت آزمایشی راه اندازی شد. متعاقباً آموزش کارکنان بانکها در دستور کار قرار گرفته و همکاران 28 بانک برای کاربری این سامانه آموزشهای دقیقی دیدند.
در پایان آیا می شود خلاصه از آنچه که «سپام» هست و خواهد بود ترسیم بفرمایید؟
"سپام" یک زیرساخت مهم و اساسی است. با راه اندازی کامل این سامانه، تمامی سیستم‌های بانکی را می‌توان توسط آن به یکدیگر متصل کرد و ارتباطات و مکاتبات و مراودات میان بانکها و بانک مرکزی و بانکها را به صورت کاملاً الکترونیکی و امن میسر نمود. راه اندازی "سپام" نقطه عطف مهمی در نظام بانکداری الکترونیکی کشور محسوب می شود و می توان انتظار داشت همان تحولی که با ایجاد مرکز "شتاب" در دهه 1380نظام بانکی کشور رخ داد، این بار با کاربری "سپام" در دهه 1390 حاصل شود.
پایان مصاحبه
گفتنی است روز یکشنبه 4/4/91 مقارن با اعیاد ولادت سیدالشهدا و حضرت ابوالفضل العباس (ع) سامانه پیام رسانی مالی الکترونیکی«سپام» توسط محمود بهمنی،رییس کل بانک مرکزی جمهوری اسلامی ایران با حضور اعضای هیات عامل ،مدیران عامل بانکها و مدیران ارشد بانک مرکزی افتتاح شد.

برچسب ها: سوئیفت ایرانی ، سپام ،

دنبالک ها: استقلال بانک مرکزی و مهار تورم ، بانک مرکزی استخدام می کند ، از بانک مرکزی چه می دانید؟ ،