تبلیغات
کارمند بانک سینا - خط زدن «به حواله كرد» در متن چك چه حکمی دارد؟

 یكی از سوالات شایع در خصوص نقل و انتقال چك، صحت واگذاری و ظهرنویسی چكی است كه در وجه شخص معین صادر شده و عبارت «به حواله كرد» در متن آن توسط صادركننده خط خورده است.
این سؤال اگرچه در نگاه اول سطحی به نظر می‌رسد، لیكن با توجه به عدم صراحت مقررات موضوعه علی‌الخصوص قانون تجارت، اختلافات فراوانی را برانگیخته و محاكم دادگستری نیز رویه یكسان و واحدی را در مقابل آن اتخاذ نكرده‌اند. این موضوع، همچنین منجر به سردرگمی بسیاری از مردم شده است. اكثریت قضات دادگاه‌های حقوقی در نظریه مورخ ۱۹/۸/۱۳۶۷ چنین اظهارنظر كرده‌اند: «نظر به ماده ۳۱۲ قانون تجارت كه مفید جواز انتقال هر نوع چك به صرف امضا‌ است، قلم‌خوردگی عبارت «حواله كرد» در متن چك، مانع واگذاری آن از طریق ظهرنویسی نیست و رویه بانك‌ها مسقط حق قانونی دارنده چك نمی‌شود.» همچنین به موجب بند ۱ بخشنامه شماره ۵۹۸- ۲۷/۱/۶۷ و نظریه اعلام شده در دویست و چهل و هشتمین نشست كمیسیون‌های حقوقی بانك‌ها در تاریخ ۱۸/۷/۷۷، خط خوردن عبارت «به حواله كرد» مانع از انتقال چك نیست. متقابلا اداره كل حقوقی و تدوین قوانین قوه قضائیه در نظریه شماره ۶۷۵۹/۷- ۱۲/۱۰/۶۷ اعلام كرده با توجه به اینكه صادركننده چك با قلم زدن عبارت «حواله كرد» در متن چك حق ظهرنویسی و انتقال را از دارنده سلب كرده و این امر مورد پذیرش دارنده قرار گرفته و در واقع شخصیت دارنده جهت وصول چك نزد طرفین اساسی بوده است، نقل و انتقال چنین چكی قانونی و صحیح نیست و در نتیجه دارنده یا دارندگان بعدی حق مراجعه به بانك یا دادگاه جهت وصول وجه چك را ندارند. این اختلافات، با توجه و دقت در ماهیت عمل صدور چك قابل رفع به نظر می‌رسد. صدور چك، ماهیتا قراردادی است كه بین صادركننده و دریافت‌كننده چك منعقد و تسلیم چك، یكی از اركان این قرارداد محسوب می‌شود.

طبیعتا در این قرارداد نیز طرفین معامله می‌توانند هر شرطی را كه مخالف صریح قانون نبوده و با مقتضای اسناد تجارتی معارض نباشد را درج كنند. بنابراین از آنجا كه قرارداد تابع اراده ‌ طرفین آن است و از آنجا كه محدود كردن نقل و انتقال چك در هیچ‌یك از قوانین و مقررات، منع نشده و با مقتضای اسناد تجارتی نیز مخالف نیست، به نظر می‌رسد كه در خط زدن عبارت به حواله كرد نیز باید به اراده طرفین احترام گذاشت و آن چك را غیرقابل نقل و انتقال دانست. مضافا اینكه ماده ۳۱۲ قانون تجارت سه حالت را برای تعیین دارنده چك پیش‌بینی كرده است:
 ۱- صدور چك در وجه حامل
 ۲- صدور چك در وجه شخص معین
 ۳- صدور چك در وجه شخص معین یا به حواله كرد.
بنابراین قانون تجارت صراحتا امكان صدور چك فقط در وجه شخص معین را پیش‌بینی كرده است و از همین ماده می‌توان در تأیید مطلب پیش گفته استفاده كرد. با این حال به رغم مطالب پیش گفته هنوز هم در برخی محاكم دادگستری، خط زدن عبارت «به حواله كرد» در قابلیت نقل و انتقال چك بی‌تأثیر دانسته شده است.
منبع: کسب و کار

برچسب ها: نقل و انتقال چك ، صدور چك در وجه شخص معین ، صدور چك در وجه حامل ،

دنبالک ها: مشخصات یك چك چیست؟ ، انواع چكها ، چك عمومی امنیبوس چیست؟ ، «اسکونت کردن» چک ، چك جیرو چیست ؟ ، اصطلاح حقوقی شدن و کیفری شدن یعنی چی؟ ، چك سفید امضاء و ماهیت حقوقی آن ،